SPECIFIČNOSTI ZDRAVSTVENE NEGE PACIJENATA SA AFEKTIVNIM POREMEĆAJEM RASPOLOŽENJA

Isidora Joksimović; Marijana Dabić; Slavica Lazić; Katarina Pavlović Jogović; Vesna R. Jovanović

doi:10.5937/zdravzast54-62926

Isidora Joksimović Institut za mentalno zdravlje, Beograd, Republika Srbija
Marijana Dabić Akademija strukovnih studija Beograd, Odsek Visoka zdravstvena škola, Beograd, Republika Srbija; Univerzitet u Kragujevcu, Fakultet medicinskih nauka, Preventivna medicina, Kragujevac, Republika Srbija
Slavica Lazić Akademija strukovnih studija Beograd, Odsek Visoka zdravstvena škola, Beograd, Republika Srbija
Katarina Pavlović Jogović Akademija strukovnih studija Beograd, Odsek Visoka zdravstvena škola, Beograd, Republika Srbija; Univerzitet u Novom Sadu, Medicinski fakultet, Zdravstvena nega
Vesna R. Jovanović Akademija strukovnih studija Beograd, Odsek Visoka zdravstvena škola, Beograd, Republika Srbija

DOI: https://doi.org/10.5937/zdravzast54-62926

Ključne reči: Afektivni poremećaj raspoloženja, medicinske sestre, zdravstvena nega

Sažetak

Uvod/cilj: Afektivni poremećaji raspoloženja (APR) spadaju u najčešća psihijatrijska oboljenja savremenog doba, sa rastućom prevalencijom među mlađom populacijom. Unipolarna depresija, kao najčešći oblik, predstavlja jedan od vodećih globalnih uzroka opterećenja bolestima i mortaliteta usled suicida. Cilj ovog rada je analiza specifičnosti zdravstvene nege i uloge medicinske sestre u terapijskom tretmanu pacijenata sa APR.

Metode: U radu je primenjena metoda analize stručne i naučne literature dostupne u elektronskim bazama (PubMed, NCBI, SCIndex, Google Scholar). Korišćene su ključne reči: „afektivni poremećaji raspoloženja”, „zdravstvena nega”, „sestrinske intervencije”, „medicinska sestra”. Pretražena je literatura objavljena u periodu od 2014. do 2024. godine.

Rezultati: Najzastupljeniji oblici APR su depresivni i bipolarni poremećaj. Etiologija je kompleksna, a značajnu ulogu igraju psihosocijalni stresori i trauma. Medicinske sestre, kroz terapijsku komunikaciju i kontinuirano praćenje, ključno doprinose stabilizaciji pacijenta i sprovođenju terapijskog plana.

Zaključak: APR karakteriše visoka učestalost i predominacija ženskog pola. Unapređenje procesa nege kroz holistički pristup i standardizaciju intervencija značajno doprinosi kvalitetu lečenja i smanjenju rizika od komplikacija.

Reference

Žufić S. Manično depresivni poremećaji [Završni rad]. Pula: Sveučilište Jurja Dobrile u Puli; 2022.

Di Vincenzo M, Sampogna G, Della Rocca B, Brandi C, Mancuso E, Landolfi L, et al. What influences psychological functioning in patients with mood disorders? The role of clinical, sociodemographic, and temperamental characteristics in a naturalistic study. Ann Gen Psychiatry. 2022; 21:51.

Prošev A. Afektivni poremećaji. Pliva zdravlje [Internet]. 2024 [pristupljeno 17. 6. 2024]. Dostupno na: https://www.plivazdravlje.hr

Marić J. Klinička psihijatrija. Beograd: Naša knjiga; 2005. str. 159-63.

Kruhoberec D. Zdravstvena njega bolesnika oboljelih od bipolarnog afektivnog poremećaja [Završni rad]. Varaždin: Sveučilište Sjever; 2017.

Ivanković A. Utjecaj spolnih hormona na razvoj mentalnih poremećaja kod žena [Diplomski rad]. Zagreb: Farmaceutsko-biokemijski fakultet Sveučilišta u Zagrebu; 2022.

Vuk Pisk S, Matić K, Ivezić E, Svetinović D, Grošić V, Filipčić I. Udio dijagnoze bipolarnog afektivnog poremećaja tip II unutar afektivnih poremećaja – graničnih poremećaja u žena. U: Knjiga sažetaka 8. hrvatskog psihijatrijskog kongresa. 2022. str. 72-3.

Kekuš D. Psihijatrija sa negom. Beograd: Visoka zdravstvena škola strukovnih studija u Beogradu; 2015. str. 101-9.

Živanović M, Vukčević Marković M, Dimoski J, Gvozden M. Mentalno zdravlje u Srbiji: Procena potreba, faktora rizika i barijera u dobijanju stručne podrške. Beograd: PIN; 2022. str. 6-9.

Rowland TA, Marwaha S. Epidemiology and risk factors for bipolar disorder. Ther Adv Psychopharmacol. 2018; 8(9):251-69.

Ivanović B. Neuropsihologija depresije. PsihoLogos. 2020; 3(1):70-82.

Menculini G, Balducci PM, Attademo L, Bernardini F, Moretti P, Tortorella A. Environmental Risk Factors for Bipolar Disorders and High-Risk States in Adolescence: A Systematic Review. Medicina (Kaunas). 2020; 56(12):689.

Oruč Lj, Memić A, Škobić H. Biološka osnova bipolarnog afektivnog poremećaja. Mediks. 2008; 14(77):8-12.

Di Giacomo F, Strippoli MP, Castelao E, Amoussou JR, Gholam M, Ranjbar S, et al. Risk factors for mood disorders among offspring of parents with bipolar disorder: Findings from a discordant-sibling study. Psychiatry Res. 2023; 330:115615.

Stanimirović Lj. Vršnjačko zlostavljanje – psihološki i psihijatrijski aspekti. Sestrinska reč. 2019; 22(78):33-6.

Gostiljac M, Erić E, Dodić S, Lalović N, Dunjić Kostić B, Prica I, et al. Afektivni temperament – značaj u mentalnom zdravlju i poremećajima raspoloženja. Engrami. 2022; 44(1):53-68.

Backović D, Milovanović S, Maksimović M, Latas M. Stres i mentalni zamor u radnom procesu kao problem industrijski razvijenih zemalja. Engrami. 2000; 22(1):39-64.

Seyed Alinaghi SA, Karimi A, Shobeiri P, Nowroozi A, Mehraeen E, Afsahi AM, et al. Psychological Symptoms of COVID-19 Epidemic: A Systematic Review of Current Evidence. Psihologija. 2021; 54(2):173-92.

Papathanasiou I, Sklavou M, Kourkouta L. Holistic nursing care: theories and perspectives. Am J Nurs Sci. 2013; 2(1):1-5.

Ventura CAA, Austin W, Carara BS, de Brito ES. Nursing care in mental health: Human rights and ethical issues. Nurs Ethics. 2021; 28(4):463-71.

Happell B, Roper C, Lakeman R, Cowin L, Cox L. Nursing care in mental health. In: Introducing Mental Health Nursing. London: Routledge; 2020. p. 292-320.

Ferguson J. Mental health nursing practise: Safety in psychiatric inpatient care. Arch Nurs Care. 2023; 6(2):28-31.

Cusack E, Killoury F, Nugent LE. The professional psychiatric/mental health nurse: Skills, competencies, and supports required to adopt recovery-orientated policy in practice. J Psychiatr Ment Health Nurs. 2017; 24(2-3):93-104.