(Non-)mandatory nature and evidentiary value of DNA analysis in maternity and paternity proceedings: Jurisprudence of the European Court of Human Rights
Abstract
The European Court of Human Rights consistently recognizes the right to know one’s biological origin as an integral element of the right to respect for private and family life, as well as the internationally recognized child’s right to identity. Contracting States to the European Convention on Human Rights have a positive obligation to ensure a fair balance between the child's right to know their origin, on the one hand, and the putative parent's right to respect for private life and physical integrity, or the existing legal parents' right to preserve the stability of family relations, on the other hand. In this paper, the author examines the scope and evidentiary value of DNA analysis, while addressing broader socio-ethical issues – whether DNA analysis can or should be mandatory, the consequences of non-compliance, and whether the legal system provides alternatives to refusal. This research aims to synthesize the key standards in this field through a theoretical and empirical analysis of the Court's case law. The author employed the following methods in the paper: the normative-dogmatic method, the comparative law method, content analysis, the case study method, and purposive sampling.
References
Arsenijević, B. (2025). Dosuđivanje naknade nematerijalne štete u slučajevima nestalih beba – iskustva primene zakona. Glasnik Advokatske komore Vojvodine 85(2), 423-443.
Bodiroga, N. (2025). Građansko procesno pravo. Beograd: Službeni glasnik.
Draškić, M. (2025). Porodično pravo i prava deteta. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu.
Draškić, M. (2020). Komentar Porodičnog zakona: praksa Evropskog suda za ljudska prava, praksa Ustavnog suda, praksa redovnih sudova: prema stanju zakonodavstva od 1. februara 2020. godine. Beograd: Službeni glasnik.
Draškić, M. (2000). Dobrovoljno ili obavezno podvrgavanje medicinskom veštačenju u maternitetskim i paternitetskim parnicama? Pravo: teorija i praksa, 17(2), 13–22.
Jović-Prlainović, O. (2021). Presude Evropskog suda za ljudska prava protiv Republike Srbije o primeni genetskog testiranja u paternitetskim parnicama. Strani pravni život, 65(1), 47–61.
Kovaček-Stanić, G. (2014). Porodično pravo: partnersko, dečje i starateljsko pravo. Novi Sad: Pravni fakultet Univerziteta u Novom Sadu.
Mušicki, D., Novaković, S., & Hancko-Mesaroš, Č. (1994). Osporavanje bračnog očinstva. Glasnik Advokatske komore Vojvodine, 64(4), 17–26.
Novaković, U. (2017). Biološka istina i(li) stabilnost porodičnog života u svetlu Konvencije o pravima deteta i najnovijih standarda Evropskog suda za ljudska prava. Pravni život, 600(10), 227-248.
Petrušić, N. (2024). Građansko procesno pravo. Knj. 1, Parnično procesno pravo. Niš: Pravni fakultet Univerziteta u Nišu.
Ponjavić, Z. (2023). Uticaj biomedicine na srodstvo. Beograd: Službeni glasnik.
Ponjavić, Z., Palačković, D. (2017). Pravo na dokaz genetskom ekspertizom u postupku utvrđivanja porekla deteta. Pravni život, 600(10), 123–138.
Frank, R. (1996). Compulsory physical examinations for establishing parentage. International Journal of Law, Policy and the Family, 10(2), 205–218.
Cvejić-Jančić, O. (2018). Refleksije o značaju krvne veze u odnosima roditelja i dece. Pravni život, 607(9), 653–674.
Propisi
Zakon o ratifikaciji Konvencije Ujedinjenih Nacija o pravima deteta, Službeni list SFRJ – Međunarodni ugovori, br. 15/90 i Službeni list SRJ – Međunarodni ugovori, br. 2/97).
Porodični zakon, Službeni glasnik RS, br. 18/2005, 72/2011 - dr. zakon i 6/2015.
Ustav Republike Srbije, Službeni glasnik RS, br. 98/2006 i 115/2021.
Zakon o ratifikaciji Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (sa protokolima), Službeni list SCG – Međunarodni ugovori, br. 9/2003, 5/2005. i 7/2005. – ispr. i Službeni glasnik RS – Međunarodni ugovori, br. 12/2010. i 10/2015.
Deutscher Bundestag, Zivilprozessordnung (ZPO), Berlin, 2005.
Parliament of the United Kingdom, Family Law Reform Act 1969, London, 1969.
Zakon o parničnom postupku, Službeni glasnik RS, br. 72/2011, 49/2013 - odluka US, 74/2013 - odluka US, 55/2014, 87/2018, 18/2020 i 10/2023 - dr. zakon.
Zakon o utvrđivanju činjenica o statusu novorođene dece za koju se sumnja da su nestala iz porodilišta u Republici Srbiji, Službeni glasnik RS, br. 18/2020.
Obiteljski zakon, Narodne novine, br. 116/03.
Obiteljski zakon, Narodne novine, br. 103/15, 98/19, 47/20, 49/23, 156/23.
Sudska praksa
Zorica Jovanović v. Serbia, (App. no. 21794/08), 26. 03. 2013.
Jevremović v. Serbia, (App. no. 3150/05), 17. 10. 2007.
Mikulić v. Croatia, (App. no. 53176/99), 07. 02. 2002.
Mifsud v. Malta, (App. no. 62534/00), 15. 12. 2006.
Moldovan v. Ukraine, (App. no. 62020/14), 14. 03. 2024.
Internet izvori
https://dnk.rs/Utvrdjivanje-ocinstva , pristupljeno: 10. 12. 2025. godine.
Autori koji objavljuju u ovom časopisu pristaju na sledeće uslove:
- Autori zadržavaju autorska prava i pružaju časopisu pravo prvog objavljivanja rada i licenciraju ga "Creative Commons Attribution licencom" koja omogućava drugima da dele rad, uz uslov navođenja autorstva i izvornog objavljivanja u ovom časopisu.
- Autori mogu izraditi zasebne, ugovorne aranžmane za neekskluzivnu distribuciju članka objavljenog u časopisu (npr. postavljanje u institucionalni repozitorijum ili objavljivanje u knjizi), uz navođenje da je članak izvorno objavljen u ovom časopisu.
- Autorima je dozvoljeno da postave objavljeni članak onlajn (npr. u institucionalni repozitorijum ili na svoju internet stranicu) pre ili tokom postupka prijave rukopisa, s obzirom da takav postupak može voditi produktivnoj razmeni ideja i ranijoj i većoj citiranosti objavljenog članka.