Politički život

Uticaj konzumacije medija na ponašanje birača u Srbiji

2026-06-22T12:43:30+02:00

Mediji igraju ključnu ulogu u oblikovanju političkih stavova i izbornog ponašanja. Ovaj rad istražuje kako svakodnevna konzumacija medija, uključujući TV, internet portale i platforme društvenih mreža, utiče na političko ponašanje četiri grupe: glasači vladajuće stranke, glasači građanske opozicije, glasači desničarskih stranaka i apstinenti. Koristeći logističku regresionu analizu, procenili smo uticaj konzumacije medija na verovatnoću da birači podrže određene stranke ili da se uzdrže od glasanja. Analiza uključuje demografske kontrolne varijable kao što su starost, nivo obrazovanja, urbana ili ruralna sredina i regionalne razlike. Kao metod koristili smo logističku regresiju za objašnjenje prediktora različitih tipova medija na glasanje. Zavisne varijable su verovatnoća glasanja za svaku od četiri grupe. Nezavisne varijable uključuju demografske faktore i konzumaciju medija. Rezultati ukazuju na to da konzumacija medija značajno utiče na ponašanje birača, pri čemu televizija i internet portali imaju značajniji efekat u poređenju sa društvenim mrežama. Vladajuća stranka najviše profitira od tradicionalnih medija (TV), dok desničarske stranke dobijaju značajnu podršku kroz internet portale. Platforme društvenih mreža pokazuju mešovite efekte, pri čemu se određene platforme kao što su Facebook i Instagram pokazuju kao prostor podrške desničarima.

Uspon Nacionalnog fronta i strategije de-demonizacije (dédiabolisation)

2026-06-22T12:43:30+02:00

Kontroverzna politička ličnost Žan-Mari le Pena (Jean-Marie Le Pen) značajno je uticala na formiranje tzv. „sanitarnog kordona“ stranaka glavnog toka u Francuskoj, koji je dugo godina sprečavao Nacionalni front da nakon izbora postane značajan činilac u formiranju izvršne vlasti. Iako je partija ostvarivala u pojedinim ciklusima visoke izborne rezultate, nije dobijala priliku da te uspehe i materijalizuje. Upravo stoga, osnovni zadatak Marin le Pen (Marine Le Pen) koja je preuzela stranku 2011. godine bio je da na izvestan način „rebrendira“ stranku, reformiše je i „oslobodi“ je „ekstremističkog“ imidža. Prvi korak jeste bio udaljavanje od osnivača stranke, a kasnije i njeno preimenovanje u – Nacionalno okupljanje. Ovaj rad se bavi ovim procesom „de-demonizacije“ koju je pokrenula Marin le Pen, problematizujući njegove uzroke i krajnje rezultate.

Istorijski revizionizam u spoljnoj politici Srbije i Turske

2026-06-22T12:43:31+02:00

Rad razmatra i poredi uzroke i posledice istorijskog revizionizma Turske i Srbije, oličenog u intenzivnom i oštrom negiranju genocida počinjenog nad Jermenima 1915. godine i genocida počinjenog nad Bošnjacima 1995. godine, respektvino. U pogledu teorijskog okvira, u radu se primenjuje teorija ontološke sigurnosti. Ona polazi od toga da je državama, kao i pojedincima, potrebna stabilna autobiografija i čvrst narativ o prošlosti i nastanku zajednice. Taj narativ i državni identitet dovode se u pitanje onda kada se država i njeno društvo suoče sa zločinima koje su činili u prošlosti. Turska i Srbija ulažu velike napore u negiranje zločina iz prošlosti, nastojeći tako da zaštite svoj identitet i narativ koji su o sebi stvorile. Uprkos tome što se Turska i Srbija razlikuju u pogledu spoljne politike, veličine, moći i položaja u međunarodnim odnosima, ni jedna ni druga ne trpe značajnije posledice takve revizionističke politike.

From Party-State to Party Collapse: Analyzing the Dominance and Decline of the Democratic Party of Socialists (DPS) in Montenegro Through the Lens of Dominant Party Theory

2026-06-22T12:43:31+02:00

Ovaj rad analizira dominaciju i pad Demokratske partije socijalista (DPS) u Crnoj Gori kroz teoriju dominantne partije. Tokom tri decenije DPS je vladao bez smjene vlasti, brišući granicu između konkurentne demokratije i faktičkog jednostranačkog poretka. Ispituju se mehanizmi dominacije (klijentelizam, institucionalno zarobljavanje i identitetska politika), te unutrašnje slabosti, javno nezadovoljstvo i spoljašnji faktori koji su doveli do poraza 2020. Rad slučaj Crne Gore postavlja u komparativni okvir sa drugim predominantnim partijama u regionu i šire, doprinoseći raspravama o hibridnim režimima i demokratskoj otpornosti.

Etika kao potencijalna linija razgraničenja lobiranja i trgovine uticajem

2026-06-22T12:43:31+02:00

Sažetak: Lobiranje je postalo važan element političkog sistema u savremenim demokratskim zemljama. Njegovo sve veće učešće u donošenju odluka zahteva od demokratskih vlada da ga uvedu u zakonsku regulativu i obezbede sprovođenje u skladu sa zakonima. Naime, prakse lobiranja koje se odvijaju bez dovoljno propisa i transparentnosti mogu dovesti do nekog oblika koruptivne radnje, ali i ostaviti utisak trgovine uticajem. Zbog toga je izuzetno važno da se, u procesu regulisanja ove delatnosti, etika ne samo uvaži, već i primeni. Postavljanjem jasnih etičkih granica lobiranje može osigurati da lica koja obavljaju lobističke poslove budu pravilno neutralisana ili odvojena od negativnih i nelegitimnih radnji. Autor, pored teorijskog pristupa prirodi lobiranja i etici, nastoji da kroz kritičku analizu ključnih dokumenata i zakona koji uređuju pomenute radnje ispita na koji način etički kodeksi sprečavaju trgovinu uticajem, polazeći od činjenice da postavljaju etičke okvire unutar kojih se lobiranje mora sprovoditi. Usklađivanje lobističke prakse sa etičkim normama može postaviti temelje za profesionalniji pristup lobiranju, što bi promenilo negativnu sliku lobiranja u javnosti, tj. njegovo percipiranje u vidu alata za kanalisanje interesa lobista, posebno zbog veze sa trgovinom uticajem i korupcijom.

Prediktori izborne participacije: Šta motiviše građane Republike Srpske?

2026-06-22T12:43:31+02:00

Predmet rada jeste istraživanje faktora koji utiču na izbornu participaciju građana Republike Srpske. Koristeći anketne podatke, autori nastoje identifikovati ključne prediktore izborne participacije, te utvrditi u kojoj se mjeri rezultati ispitivanja uklapaju u dominantne teorijske modele izbornog ponašanja. Analizom je utvrđeno da se kao odlučujući faktori koji opredjeljuju odluku birača da glasa ili apstinira ističu sljedeći: politički cinizam, osjećaj građanske dužnosti, percepcija važnosti glasa, percepcija tranparentnosti izbora, socijalni pritisak. Takođe, partijska identifikacija pokazala se izuzetno značajnom. Za građane koji iskazuju visoku zainteresovanost za politička dešavanja veća je vjerovatnoća da će glasati na izborima. Građani koji iskazuju privrženost političkoj partiji redovno glasaju na izborima. Stoga o izbornoj participaciji građana Republike Srpske ima smisla govoriti u terminima kognitivnog modela izborne participacije, a naročito modela partijske identifikacije, s obzirom da su se interesovanje za politiku i partijska identifikacija pokazali najznačajnijim prediktorima izborne participacije.

Bojan Kovačević, U Makijavelijevom teatru. Priče sa pozorinice politčkog, Akademska knjiga, Novi Sad 2024. Str. 440.

2026-06-22T12:43:31+02:00

Prikaz knjige Bojan Kovačević, U Makijavelijevom teatru. Priče sa pozorinice politčkog, Akademska knjiga, Novi Sad 2024. Str. 440.

Mir bez pomirenja: postkonfliktnost kao trajno stanje

2026-06-22T12:43:31+02:00

Ovaj rad predstavlja prikaz monografije Balkan posle rata: Izgradnja mira ili države? Stefana Surlića, koja se bavi prirodom i održivošću postkonfliktnih poredaka na Balkanu. Polazeći od teze da postkonfliktnost nije tranziciona faza, već trajno stanje političkog života, autor razvija teorijski okvir koji prevazilazi dominantne liberalno-institucionalističke pristupe. Fokus analize pomeren je sa institucionalnog dizajna ka pitanju političkog legitimiteta, pri čemu se posebno naglašava jaz između proceduralnog i konsenzualnog legitimiteta kao ključni uzrok dugoročne nestabilnosti.

Kroz komparativnu analizu Bosne i Hercegovine, Severne Makedonije i Kosova, rad pokazuje da konsocijativni institucionalni aranžmani istovremeno doprinose stabilizaciji i reprodukuju etničke podele, ograničavajući mogućnosti dublje političke integracije. Poseban doprinos knjige ogleda se u konceptualizaciji vertikalne integracije kao odnosa poverenja između građana i institucija, čiji izostanak predstavlja centralni problem postkonfliktnih društava. Dodatno, ističe se uloga međunarodnih aktera u održavanju hibridnih oblika suverenosti, kao i značaj strukturnih podsticaja koji oblikuju delovanje političkih elita.

Rad zaključuje da ograničenja savremenih modela izgradnje mira nisu rezultat njihove nedosledne primene, već proizlaze iz same logike postkonfliktnih poredaka. Time se otvara prostor za dalja istraživanja usmerena ka pitanju uslova pod kojima politička zajednica može biti percipirana kao legitimna od strane svih njenih članova.