Medicinski podmladak

OBRASCI ISHRANE U PREVENCIJI HRONIČNIH NEZARAZNIH BOLESTI: AKTUELNA SAZNANJA

Dragana Škorić — Thu, 16 May 2024 00:00:00 +0200

Obrasci ili načini ishrane se danas intenzivno proučavaju, budući da uzimaju u obzir interakcije različitih namirnica pri unosu te daju celokupniju sliku o uticaju na zdravlje u odnosu na proučavanje unosa pojedinačnih namirnica ili nutrijenata. Takođe su od značaja imajući u vidu njihov doprinos u etiologiji hroničnih nezaraznih bolesti. Dve najčešće metode njihovog određivanja jesu formiranje indeksa i obrada podataka putem statističkih metoda. U prevenciji kardiovaskularnih bolesti, pokazano je da najveći koristan efekat ispoljavaju mediteranski način ishrane, DASH dijeta, kao i zdravi obrasci ishrane zasnovani na namirnicama biljnog porekla, a postoji sve više dokaza i o korisnom efektu nordijske i tradicionalnih azijskih dijeta. Mediteranska ishrana takođe je povezana sa smanjenim rizikom obolevanja od tipa 2 dijabetesa, dok je nezdravi, zapadni način ishrane povezan sa povećanim rizikom. Smatra se da je mediteranska ishrana u kombinaciji sa smanjenim energetskim unosom i regularnom fizičkom aktivnošću najefikasniji pristup za kontrolu i gubitak telesne mase. Ona se smatra zlatnim standardom i za prevenciju nealkoholne masne bolesti jetre, a preporučena je i za prevenciju depresije. Opisano je da je pridržavanje MIND dijete povezano sa smanjenjem rizika za razvoj Alchajmerove bolesti i sporijim padom u kognitivnim funkcijama, a korisnim su se pokazali i drugi načini ishrane, poput mediteranske, DASH i japanske dijete. U literaturi se takođe savetuje način ishrane sličan mediteranskom radi smanjenja rizika od preloma. Načini ishrane zasnovani na hrani biljnog porekla povezani su i sa smanjenim rizikom od karcinoma. I pored dosta dokaza o značajnom efektu pojedinih načina ishrane u prevenciji hroničnih nezaraznih bolesti, naročito onih koji se baziraju na unosu hrane biljnog porekla, potrebna su dalja istraživanja radi donošenja validnih zaključaka o efektima pojedinih načina ishrane i to naročito kod određenih, manje ispitanih hroničnih nezaraznih bolesti.

Uloga narušene redoks homeostaze u COVID-19

Marko Marković — Fri, 17 May 2024 00:00:00 +0200

Koronavirusna bolest (COVID-19) je akutna respiratorna bolest uzrokovana koronavirusom SARS-CoV-2 koja se proširila širom sveta izazivajući milione smrtnih slučajeva. COVID-19 karakteriše prisustvo inflamacije i oksidativnog stresa, koji igra jednu od ključnih uloga u razvoju teške akutne respiratorne insuficijencije izazvane infekcijom SARS-CoV-2. Glavne komponente enzimske antioksidantne zaštite su: superoksid dizmutaza (SOD), glutation peroksidaza (GPX) i glutation transferaza (GST). Jedan od najvažnijih regulatornih antioksidativnih proteina je Nrf2, transkripcioni faktor koji reguliše bazalnu aktivnost i koordinisanu ekspresiju gena za prethodno navedene antioksidantne enzime. Na aktivnost antioksidativnih enzima i regulatornih proteina utiču polimorfizmi gena koji ih kodiraju. U ovom preglednom članku pokušali smo da istaknemo ulogu poremećene redoks homeostaze i antioksidantnog genetskog profila u podložnosti za nastanak i progresiju COVID-19.

VITALNE REAKCIJE U VEZI SA AUTONOMNIM NERVNIM SISTEMOM KOD VEŠANJA SA KRATKIM ZAMAHOM

Aleksa Leković, Slobodan Nikolić — Fri, 17 May 2024 00:00:00 +0200

Prilikom obdukcije tela vešanika obducent razmatra veći broj anatomo-patoloških fenomena, imajući pritom u vidu jedan od najvažnijih zadataka: da dokaže da je osoba bila živa u trenutku vešanja. U udžbenicima iz oblasti sudske medicine detaljno su opisani mnogi obdukcioni nalazi u vezi sa ovim, ali određenim fenomenima nije dat veliki značaj. Ovo se, naravno, može da objasni time da su određeni znaci nepouzdani ili ih nije praktično analizirati. Ipak, neki vitalni znaci kod vešanja, koji su u vezi sa funkcijom autonomnog nervnog sistema (ANS), mogli bi da budu i korisni. Ove fenomene možemo da posmatramo kao opšte, u vezi sa karakterističnim agonalnim pojavama i kao one koji su u vezi sa konkretnom povredom vrata omčom. Prvu grupu pre svega predstavljaju nespecifični porast koncentracija kateholamina u krvi, kao i hipersalivacija i slivanje pljuvačke iz uglova usana niz kožu lica, što je uzrokovano agonalnim konvulzijama i dubokim „abdominalnim“ agonalnim respiracijama. Drugu, verovatno interesantniju grupu, pre svega predstavlja tzv. „simpatički facijes“ (facies sympathique): povreda simpatičkih vlakana u vratu može da uzrokuje miozu i delimičnu ptozu gornjeg očnog kapka na strani na kojoj je i povreda. Međutim, ova pojava nije bila interesanta, niti naročito istraživana, te je njeno razumevanje i interpretacija kao postmortalnog nalaza vrlo ograničena. Neophodno je sprovesti istraživanja, ali bi uz adekvatnu analizu, ovo mogao da bude vrlo koristan vitalni znak, ali i nalaz koji može da pomogne u rekonstrukciji položaja omče, u slučaju da ostali obdukcioni nalaz nije od koristi.

UTICAJ INFEKCIJE VIRUSOM HUMANE IMUNODEFICIJENCIJE I KOMBINOVANE ANTIRETROVIRUSNE TERAPIJE NA DUŽINU TELOMERA

Ena Bukić, Jelena Milašin, Gordana Dragović — Fri, 17 May 2024 00:00:00 +0200

Uvod: Zahvaljujući kombinovanoj antiretrovirusnoj terapiji (cART), infekcija virusom humane imunodeficijencije (HIV) je danas postala hronična bolest. Hronična inflamacija uzrokovana stalnim prisustvom virusa i kumulativna toksičnost uzrokovana terapijom dovodi do promena u organizmu, potencijalno povezanih sa ubrzanim procesom starenja. Pouzdanim markerom praćenja biološkog starenja se smatra dužina telomera.

Cilj: Cilj ovog rada bio je pregled i analiza najčešćih mehanizama kojima HIV infekcija i cART mogu uticati na dužinu telomera.

Materijal i metode: U ovom pregledu korišćene su ciljane pretrage u MEDLINE i PubMed bibliografskim bazama korišćenjem ključnih reči „telomere“, „telomere length“, „telomere attrition“, „aging“ i „cellular senescence“ u kombinaciji sa rečima „HIV“, „HIV infection“, „antiretroviral“, „cART“ i „HAART“.

Rezultat analize: Parametri povezani sa HIV-infekcijom koji utiču na skraćenje telomera su prisustvo virusnog Tat proteina u ćeliji, oksidativni stress, pojava komoriditeta i aberantna metilacija. Lekovi koji se izdvajaju kao značajni za skraćenje dužine telomera su efavirenz, tenofovir i dolutegravir.

Zaključak: Tat i Vpr proteini, oksidativni stres, metilacija DNK, pojava komorbiditeta, primena efavirenza, tenofovira i dolutegravira u sastavu cART-a mogu značajno uticati na skraćenje telomera kod HIV-om inficiranih pacijenata.

POLIOKSOMETALATI: NOVA KLASA JEDINJENJA ZA BOJENJE

Aleksandra Milosavljević — Fri, 17 May 2024 00:00:00 +0200

Transmisiona elektronska mikroskopija (TEM) već decenijama predstavlja jednu od najvrednijih metoda za ultrastrukturnu analizu bioloških uzoraka, posebno u oblasti medicinskih istraživanja. Potrebna je kvalitetna priprema bioloških uzoraka za TEM kako bi se dobio kontrast koji se može detektovati na elektronskim fotomikrografijama. Supstance koje omogućavaju postizanje kvalitetnog kontrasta za TEM jesu soli teških metala. Jedna od supstanci koja najuspešnije postiže kontrast u TEM proceduri je uranil acetat (UAc), zbog veoma uočljivih kontrastnih svojstava. Ipak, najnovija izmena propisa o radioaktivnosti materijala zabranjuje upotrebu UAc-a, čak i u čisto naučne svrhe. S obzirom da je UAc opasan zbog svoje toksičnosti i radioaktivnosti, razvoj nove bezbedne zamene je neophodan. Ovo je aktuelan problem koji postoji u proceduri za TEM i zahteva hitno rešenje. Cilj ovog preglednog članka je da prikaže mogućnosti primene polioksometalata (POM-ova) kao novih potencijalnih supstanci za kontrastiranje TEM uzoraka. POM-ovi su teški atomski izvori sa širokim spektrom bioloških aktivnosti. Opsežna hemijska karakterizacija POM-ova obećava potencijalnu upotrebu ovih supstanci kao novih reagenasa za kontrastiranje bioloških uzoraka za TEM

FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK KARDIOVASKULARNIH BOLESTI

Marko Stojanović — Fri, 17 May 2024 00:00:00 +0200

Prema izveštaju iz 2018. godine, Svetska zdravstvena organizacija (SZO) je potvrdila da su kardiovaskularne bolesti (KVB) sa udelom od 41% među uzrocima smrtnosti od hroničnih nezaraznih bolesti i zastupljenošću od 31% u svim uzrocima smrtnosti, bile zastupljene sa 17,9 miliona smrtnih ishoda. Sa učešćem od 45% svih smrti godišnje, odnosno 3,9 miliona, KVB su vodeći uzrok smrtnosti u Evropi prema poslednjim podacima Evropske mreže za bolesti srca. Smrtnost od kardiovaskularnih bolesti je malo veća među ženama sa 2,1 milion odnosno 49%, u odnosu na muškarce sa 1,8 ili 40% uzroka smrti. Prema najnovijim publikacijama Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“ iz 2018. godine u Srbiji je procenjeno da je smrtnost uzrokovana KVB 51,8%, a zbog slabe implemetacije preventivnih mera Srbija je svrstana u zemlje visokog rizika.

Faktori rizika za KVB na koje se ne može uticati (en. non-modifiable) su: godine, pol, starost, etnička pripadnost i porodična istorija. U faktore rizika na koje se može uticati (en. modifiable) spadaju: visoki sistolni pritisak, visoki procenat lipoproteina male gustine (LDL), dijetarni rizici, visok nivo glukoze, pušenje duvana (aktivno i pasivno), visok indeks telesne mase (BMI), nizak nivo fizičke aktivnosti, disfunkcija bubrega, prekomerna upotreba alkohola, izloženost olovu, zagađenje vazduha, visoka ili niska temperatura.

Prevencija i tretman KVB bazira se na modifikaciji životnog stila, dijetarnoj intervenciji, poboljšanju fizičke aktivnosti i eventualnoj upotrebi lekova. Preporučuje se najmanji unos od 500gr voća i povrća dnevno, ograničen unos soli na manje od 5 grama dnevno, ograničavanje unošenja šećera i masti na 10% i 30% od ukupnog energetskog unosa kao i balansiranje između ukupnog energetskog unosa i potrošnje energije. Rezultati PRIMED studije su pokazali značajne pozitivne efekte mediteranske dijete na primarnu prevenciju KVB. Preporučena fizička aktivnosta je 150 minuta umerenog do visokog intenziteta fizičke aktivnosti nedeljno, 75 minuta visokog intenziteta fizičke aktivnosti nedeljno ili ekvivalent kombinacija umerenog i visokog inteziteta fizičke aktivnosti.

MULTIFRAKTALNA ANALIZA MORFOLOGIJE ARTERIJA MREŽNJAČE PRI RAZLIČITIM STEPENIMA GLAUKOMSKOG OŠTEĆENJA

Konstantin Ristić — Fri, 31 Oct 2025 00:00:00 +0100

Sažetak

Uvod: Glaukom predstavlja drugi vodeći uzrok slepila u svetu, a zbog njegovog asimptomatskog toka i ireverzibilnih posledica, rana dijagnostika je od ključnog značaja. Pored povišenog intraokularnog pritiska, vaskularizacija retine i morfološke promene arterijskih krvnih sudova igraju značajnu ulogu u patofiziologiji bolesti.

Cilj rada: Utvrditi mogućnost multifraktalne analize binarnih slika arterijskih krvnih sudova retine u diferencijaciji pacijenata sa različitim stepenima glaukomskog oštećenja.

Materijal i metode: Studija je obuhvatila 90 binarizovanih slika arterijskih krvnih sudova retine pacijenata sa primarnim glaukomom sa otvorenim uglom, podeljenih u tri grupe prema stepenu oštećenja: nizak (MD < -6 dB), srednji (MD od -6 do -12 dB) i visok (MD > -12 dB). Multifraktalna analiza je izvršena pomoću softvera ImageJ i dodatka FracLac. Generalizovane dimenzije (D_Q) su izračunate za Q vrednosti u opsegu od -10 do 10. Statističke razlike su analizirane neparametrijskim Kruskal-Volis testom.

Rezultati: Multifraktalni spektri su pokazali sigmoidalni oblik, što potvrđuje njihovu multifraktalnu prirodu. Značajne razlike između grupa su uočene u centralnom delu spektra (Q = 0, 1 i 2), gde su grupa visokog stepena oštećenja i grupe nižeg stepena bile najrazličitije. Međutim, razlike između grupa niskog i srednjeg stepena oštećenja nisu bile statistički značajne.

Zaključak: Multifraktalna analiza može razlikovati grupu sa visokim stepenom glaukomskog oštećenja od grupa sa nižim stepenom oštećenja. Ograničena osetljivost metoda u ranim fazama bolesti i relativno mali uzorak ukazuju na potrebu za daljim istraživanjima i proširenjem analize na dodatne spektre, poput Holderovih eksponenata i spektara singularnosti.

Ključne reči: multifraktalna analiza, arterije mrežnjače, glaukom, binarne slike

Ispitivanje serološkog statusa na Epštajn-Bar virus u odrasloj populaciji

Milica Mladenović, Aleksandra Knežević — Sat, 28 Mar 2026 00:00:00 +0100

Uvod: Epštajn-Bar virus (EBV) je ubikvitarni virus iz familije Herpesviridae, seroprevalencije ˃90% svetske populacije. Primarna infekcija prolazi kao asimptomatska ili u obliku infektivne mononukleoze, zavisno od uzrasta i imunološkog statusa pojedinca. Virus uspostavlja latentnu infekciju u B limfocitima sa povremenom reaktivacijom, a zbog svog onkogenog potencijala asociran je sa pojavom brojnih maligniteta. Podaci o EBV seroprevalenciji u populaciji zdravih odraslih osoba iz Srbije su oskudni.

Cilj: Ispitivanje serološkog statusa na EBV u odrasloj populaciji dokazivanjem specifičnih antitela na antigene virusa.

Materijal i metode: Uzorci seruma 58 ispitanika (starost: 30,8±13,7 godina; pol: M=41,4%, Ž=58,6%), testirani su pomoću komercijalnih ELISA testova na prisustvo četiri antitela protiv EBV (anti-VCA-IgM, anti-VCA-IgG, anti-EA-IgG i anti-EBNA-IgG). Na osnovu preporuka iz literature, svaki ispitanik je u zavisnosti od rezultata serološkog testa, svrstan u odgovarajući profil EBV infekcije (primarna, latentna, reaktivacija).

Rezultati: U 89,5% uzoraka seruma naših ispitanika dokazana su antitela protiv EBV sa trendom porasta procenta seropozitivnih sa godinama starosti: od 87% seropozitivnih u populaciji 18-30 godina, do 100% u starijem delu populacije. Profil latentne infekcije je imalo 81% ispitanika, 3,4% ispitanika profil primarne infekcije, 3,4% profil reaktivirane infekcije, a 1,7% neodređeni profil. Nije pronađena statistički značajna razlika (p˃0,05) između titra anti-VCA-IgG niti anti-EBNA-IgG antitela u različitim starosnim grupama, kao ni između polova. Takođe, nije pronađena značajna razlika (p˃0,05) ni između broja EBV seropozitivnih osoba među polovima, niti među starosnim grupama.

Zaključak: Naše istraživanje je pokazalo visoku stopu latentne EBV infekcije, od 81%, što ukazuje na visok stepen prokuženosti ispitivane populacije ovim virusom. Razlike seroprevalencjii između polova nisu pronađene, kao ni između različitih starosnih grupa. Dalje istraživanje EBV seroprevalencije u našoj populaciji potrebno je zbog praćenja broja reaktiviranih infekcija, asocijacije sa razvojem malignih bolesti kao i zbog potencijalnog razvoja i primene vakcine protiv EBV.

Ključne reči: Epštajn-Bar virus; seroprevalencija; latencija; anti-EBV antitela

Prevalenca i prediktori Helicobacter pylori infekcije u pacijenata sa dispepsijom i njihova povezanost sa ishodom lečenja

Aleksandra Stjepanović — Tue, 26 May 2026 00:24:42 +0200

Abstract

Introduction: Helicobacter pylori (H. pylori) infection is one of the most common infectious diseases and an established risk factor for gastric cancer. Alongside dyspepsia, it represents a rising global medical burden. Treatment failure of H. pylori infection eradication imposed an imperative to determine risk factors and potential predictors that can be related to its prevalence and treatment outcome.

Aim: Our aim was to assess the prevalence and potential predictors of H. pylori infection in patients with dyspepsia, most prescribed treatment regimens and their effectiveness.

Material and methods: A retrospective study including 324 patients with dyspeptic symptoms, who presented at the gastroenterology outpatient unit of the University Clinical Center of Serbia, was conducted. H. pylori diagnosis was made following upper endoscopy and histology. Socio-epidemiologic, clinical and laboratory data was analyzed.

Results: The overall prevalence of H. pylori infection in dyspeptic patients was 19.7%. Hematological comorbidities were found to be more common in H. pylori positive patients as compared to the overall sample (15.6% vs 8.1 %, p<0.01), with total iron binding capacity (TIBC) levels significantly correlating to H. pylori positivity (p<0.05). Duodenitis (37.5% vs. 26%, p< 0,01), superficial chronic gastritis (71.9% vs. 25%, p< 0,01), and nonspecific inflammation (73.4% vs 58.9%, p= 0,01) were significant predictors of H. pylori infection. Overall H. pylori eradication rate was 88.4%. Most commonly prescribed regimen was quadruple clarithromycin/ amoxicillin/ metronidazole therapy (45%) while pantoprazole was the most prescribed proton pump inhibitors (PPIs).

Conclusions: The prevalence of H. pylori infection was relatively low. Anemia, appearance of duodenitis, chronic superficial gastritis and nonspecific inflammation on gastric mucosa were found to be significant predictors of H. pylori infection. Overall eradication rate was satisfactory with quadruple therapies options being the most prescribed regimens.

Određivanje seroprevalence IgG antitela protiv virusa morbila među studentima medicine u Beogradu

Nikola Stojakovic — Tue, 16 Jun 2026 00:00:00 +0200

Uvod: Virus morbila je negativni jednolančani RNK virus koji pripada porodici Paramyxoviridae. Izaziva morbile ili male boginje, dečiju osipnu groznicu. Pre uvođenja obavezne vakcinacije, u svetu je godišnje od ove bolesti umiralo oko 2 miliona ljudi, a po primeni MMR, žive atenuisane vakcine, ta stopa je pala na oko 100 hiljada smrtnih slučajeva godišnje.

Cilj rada: Cilj ovog rada je bio da se odredi seroprevalenca antitela protiv virusa morbila u populaciji studenata medicine Univerziteta u Beogradu.

Materijal i metode: U istraživanju su ispitivani serumi 99 dobrovoljno prijavljenih studenata Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Korišćeni su komercijalni ELISA kitovi- Euroimmun Medical Diagnostics (Libek, Nemačka) prema uputstvu proizvođača. Analizirani su i podaci dobijeni iz anonimne ankete. Normalnost raspodele je ispitana matematičkim (koeficijent varijacije, Šapiro-Vilkov test) i grafičkim (histogram i dijagram kutije) metodama.

Rezultati: U našoj studiji je 92 (93%) ispitanika navelo da je vakcinisano MMR vakcinom. Antitela na virus morbila su potvrđena kod 89% ispitanika, dok je trinaestoro studenata navelo da je preležalo morbile. Prosečan titar antitela pozitivnih ispitanika je iznosio 585,8 IU/l (201,4-3772,5), dok je prosečan titar antitela pozitivnih studenata muškog pola iznosio 508,0 IU/l (235,2-3293,4), a studenata ženskog pola 650,1 IU/l (201,4-3772,5).

Primenom statističkih testova nije dokazana značajna razlika u zastupljenosti pozitivnog nalaza među polovima, kao ni među osobama koje su pohađale predškolske ustanove u odnosu na one koje nisu.

Zaključak: Rezultati ove studije pokazuju nalaz antitela na virus morbila u populaciji studenata medicine uzrasta od 19 do 29 godina. Nedostajuća serokonverzija kod 4% vakcinisane populacije se može smatrati indikacijom za uvođenje dodatne doze vakcine protiv morbila kod ove populacije.

Ključne reči: morbili; male boginje; MMR vakcinacija; seroprevalenca

Analiza devijacije septuma nosa i nosne piramide na osnovu komjuterizovanih tomografskih snimaka (CT) snimaka

Aleksandar Jovanovic — Wed, 27 May 2026 00:40:01 +0200

Uvod: Od svih radioloških diagnostičkih metoda za procenu nosne funkcije najveću senzitivnost ima mutlidetektorska kompjuterizovana tomografija (MDCT) paranazalnih i nosne šupljine.

Cilj rada: Cilj našeg rada je bio da opišemo različite vrste i tipove devijacije nosnog septuma i njihov uticaj na veličinu nosnih hodnika u odnosu na konhe i mukozu nosa, analizom kompjuterizovanih tomografskih snimaka.

Materijal i metode: Studija je obuhvatila 50 pacijenata od 21 do 65 godina starosti, od kojih je 28 bilo ženskih i 22 muških osoba. Na computed tomography – CT snimcima smo merili prohodnost nosnih hodnika, merili stepen i vrstu krivine nosnog septuma, merili veličinu i odnos nosnih školjki u odnosu na septum nosa i njihov uticaj na veličinu nosnih hodnika. Takođe smo merili krivinu (devijaciju) hrskavičavog i koštanog dela nosnog septuma i opisivali njihov međusobni odnos i njihov odnos sa nosnim hodnicima i nosnim školjkama. Takođe smo opisivali i merili zadebljanje (hipertrofiju) nosne mukoze.

Rezultati: Našim istraživanjem i statističkom analizom utvrdili smo da postoje 7 tipova devijacije nosa; 1. Devijacija u obliku slova “C”, 2. Devijacija u obliku slova “S”, 3. Devijacija u obliku obrnutog slova “C”, 4. Devijacija u obliku obrnutog slova “S”, 5. Devijacija kaudalnog dela hrskavičevog septuma nosa u obliku grebena, 6. Devijacija koštanog dela nosa u obliku “trna” i 7. perforirani septum nosa. Devijacija nosnog septuma i donja nosna školjka kao i njihov međusobni odnos direktno utiču na veličinu nosnog hodnika i njegovu prohodnost. Kod 46 ispitanika (92% slučaja) kod devijacije septuma utvrdili smo da je mukoza više zadebljana i hipertrofična na strani suprotnoj od devijacije septuma (p<0.05).

Zaključak: Utvrdili smo da postoji sedam tipova devijacije nosnog septuma, kao i da prohodnost nosnih hodnika direktno zavisi od odnosa krivine nosnog septuma, debljine mukoze i njihovim međusobnim odnosom sa donjom konhom.

Ispitivanje promena telesne kompozicije u zavisnosti od trenažnog procesa kod vrhunskih sportista

Marija Marković, Marina Đelić — Wed, 27 May 2026 01:08:01 +0200

Uvod: Dobro je poznato da kontinuirana fizička aktivnost izaziva adaptivne promene na svim sistemima organa, a one najuočljivije su na parametrima telesne kompozicije. Stoga je važno pratiti parametre telesne kompozicije kod vrhunskih sportista, s obzirom da njihov celokupan rezultat zavisi od istih, a naročito ispitati uticaj faze trenažnog procesa.

Cilj: Ispitivanje dinamike promena telesne kompozicije u zavisnosti od perioda trenažnog procesa kod vrhunskih sportista.

Metode i material: Istraživanje je obuhvatilo 152 vrhunskih sportista – fudbalere muškog pola (18 do 40 godina), koji su se u vreme ispitivanja bavili takmičarski aktivno sportom i trenirali najmanje 3 puta i više od 10 časova nedeljno. Svi podaci telesne kompozicije i trenažnog procesa su analizirani iz dostupne medicinske dokumentacije u periodu od 16 godina.

Rezultati: Ne postoji značajna statistička razlika na početku i na kraju sezone kod svih varijabla osim kod količine masti u kilogramima i procenta masti.

Zaključak: Prema rezultatima u ispitivanoj grupi vrhunskih sportista, količina masnog tkiva i procenat masti bio je značajno viši na kraju sezone, dok se ostali parametri nisu značajno razlikovali.

Ključne reči: telesna kompozicija; sportisti; BMI; BF